W ludności z zachodnich miast drzemie kupiecka mentalność – do położonych nad Morzem Kaspijskim naftowych miejscowości przyjeżdżają zagraniczni inwestorzy, by „ubijać interesy”. Na dłużej zatrzymują się tutaj jedynie prości robotnicy rafinerii, Kazachowie i często również zakaspijscy Azerowie.
Jak jest "Morze Kaspijskie" po bułgarsku? Sprawdź tłumaczenia słowa "Morze Kaspijskie" w słowniku polsko - bułgarski Glosbe : Каспийско море, каспийско море
Gdy jezioro zaczęło wysychać z jego okolic wyemigrowało 100 tys. ludzi, część osiadła nad Morzem Kaspijskim. Niemal wszystkie organizmy zamieszkujące wody Jeziora Aralskiego wymarły na skutek drastycznego wzrostu zasolenia, a wśród mieszkańców regionu znacząco wzrosła częstość występowania takich chorób jak gruźlica, tyfus
Fast Money. Geografia Ciekawostki o Morzu Kaspijskim Morze, które jest największym jeziorem świata Przed milionami lat Morze Kaspijskie było częścią nieistniejącego już w Europie akwenu stanowiącego północną część oceanu Tetydy. Przewrotnie nazywane morzem, faktycznie jest jeziorem, największym jeziorem na świecie, o powierzchni większej niż powierzchnia Polski. Otoczone pięcioma państwami pełni dużą rolę w ich gospodarce, odgrywa również istotne znaczenie w turystyce tych państw. Ogromnym problemem jest jednak fakt, że największe jezioro świata powoli wyparowuje. Naukowcy oszacowali, że poziom wody zmniejsza się w nim o 7 cm każdego roku, co jest wynikiem globalnego wzrostu temperatury wywołanego zmianami klimatycznymi. Jeżeli ten trend się utrzyma, to ubytek wody może zagrażać faunie i florze Morza Kaspijskiego. 1Morze Kaspijskie jest pozostałością dawnego, znacznie większego zbiornika wodnego. W późnej jurze, na terenie Europy Środkowej, południowo-wschodniej i na obszarach sięgających w głąb Azji Środkowej istniało morze - Paratetyda - zwane też Morzem Sarmackim. Stanowiło ono północną część Oceanu Tetydy - prehistorycznego oceanu. Paratetyda wyodrębniła się na skutek zmniejszającego się połączenia z południową częścią Tetydy (Morze Śródziemne). W skład Paratetydy wchodziło Morze Kaspijskie, Morze Czarne, Morze Aralskie. Na przestrzeni dziejów akweny te zostały oddzielone od siebie. 2Przeważająca część Morza Kaspijskiego znajduje się w Azji, a tylko jego północna część w Europie. 3Otoczone jest pięcioma państwami: Kazachstanem, Rosją, Turkmenistanem, Iranem i Azerbejdżanem. 4Jest największym jeziorem na świecie, jego powierzchnia wynosi około 370 tys. km2. Powierzchnia jeziora zmienia się na skutek wahań poziomu wody. 5Powierzchnia Jeziora Kaspijskiego jest większa od powierzchni Polski (312 679 km2). 6Maksymalna głębokość morza wynosi 1025 m. Średnia głębokość w północnej części wynosi 5-6 m, w części środkowej 190 m, a w południowej przekracza 1000 m. 7Jezioro Kaspijskie jest jeziorem słonym. Zasolenie jest zróżnicowane w zależności od obszaru. Północna część, w zasadzie słodkowodna, przechodzi w słoną - w części środkowej i południowej (10-12 promili) - aż do bardzo słonej, o zasoleniu nawet 300 promili, w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. 8Powierzchnia wysp Morza Kaspijskiego wynosi około 2 tys. km2. Do największych z nich należą: Wyspy Focze, które są archipelagiem pięciu nizinnych wysp, położonych w północno-wschodniej części Morza Kaspijskiego u wybrzeży Kazachstanu. Ich powierzchnia wynosi około 130 km2. Wyspy te uznawane są za ważne dla ochrony populacji ptaków. Podczas przelotów spotykany jest tu perkoz rdzawoszyi, a rybitwy czubate gniazdują na wyspach, Czeczeń - o powierzchni około 55 km2, należąca do Rosji, Ogurjaly - wyspa w południowo-wschodniej części Morza Kaspijskiego, należąca do Turkmenistanu. Zajmuje powierzchnię około 45 km2, Baki arxipelaqi - grupa wysp w pobliżu Baku w Azerbejdżanie. 9Morze Kaspijskie jest akwenem bezodpływowym. Wpływa do niego kilka rzek, potężna Wołga, Kura, Ural, ale żadna z niego nie wypływa. 10Położone jest w depresji 28 m poniżej poziomu oceanów.
Tajemnice na lądzie oczywiście wzbudzają wielkie zainteresowanie, ale o wiele bardziej tajemnicze są enigmy czające się w głębinach wód. W końcu nie tak łatwo się tam dostać, potrzebny jest specjalny sprzęt i umiejętności z zakresu archeologii podwodnej. Od wielu tysiącleci Morze Kaspijskie cieszy się ogromnym zainteresowaniem naukowców, ponieważ wciąż pozostaje wiele pytań, na które nawet badaczom i ekspertom trudno znaleźć odpowiedź. Morze Kaspijskie w „Księdze Umarłych” Uważa się, że w okresie trzeciorzędu (kilka milionów lat temu) na miejscu obecnego Morza Czarnego, Azowskiego, Kaspijskiego i być może Aralskiego, leżał jeden wielki zbiornik morski. Morze Czarne łączyło się z Morzem Kaspijskim wzdłuż depresji Manych, na północ od Kaukazu. Następnie basen został podzielony na części. Po wypiętrzeniu się lądu powstał szeroki most między Morzem Czarnym a Kaspijskim. Jednak ślady dawnego połączenia przetrwały: w morzu Kaspijskim, Czarnym i Aralskim występują organizmy o wspólnym pochodzeniu, a nawet te same gatunki. Ponadto w Morzu Kaspijskim i Aralskim występują organizmy, które żyją tylko w oceanie: na przykład małż sercowaty i trawa morska. Biolodzy obliczyli, że 1/3 organizmów kaspijskich jest charakterystyczna zarówno dla Morza Czarnego, jak i Azowskiego. Morze Aralskie, zdaniem biologów, jest najbardziej wysuniętym na wschód regionem przenikania organizmów morskich z zachodu. W Morzu Kaspijskim zachowały się foki, białe ryby i karaluchy morskie żyjące w morzach północnych. W jaki sposób Morze Aralskie było połączone z Kaspijskim i kiedy się od niego oddzieliło, trudno teraz powiedzieć, ale to, że było połączone z bardziej zachodnimi morzami, nie ulega wątpliwości. Tak więc wszystkie te zbiorniki wodne uważane są za pozostałości po starożytnym, bardzo dużym morzu. Morze Kaspijskie Ale, prawdopodobnie, jednym z najciekawszych punktów związanych z historią Kaspijczyka jest to, że jest on wspomniany w egipskiej „Księdze Umarłych”. W starożytnym Egipcie w grobie zmarłego umieszczano tak zwaną „Księgę Umarłych” – niewielki tekst, w którym odnotowywano, gdzie według Egipcjan dusza człowieka odchodzi po śmierci. Końcem „podróży” duszy było odległe wschodnie morze – według naukowców, tak Egipcjanie mówili o Morzu Kaspijskim. Dlaczego Egipcjanie wierzyli, że dusza zmarłego udaje się do Morza Kaspijskiego, pozostaje tajemnicą. Czy w Morzu Kaspijskim są góry lodowe i co sprawia, że woda w lecie jest tak zimna? W Morzu Kaspijskim nie ma gór lodowych, ale mimo to zimą 1954 roku doszło tam do katastrofy z powodu ostrego mrozu. Bloki lodu oderwały się i spadły na statki i wiadukty. Jeden z kutrów rybackich wywrócił się, a cała załoga utonęła. Inną anomalią Morza Kaspijskiego jest to, że w czerwcu temperatura wody zaczyna wzrastać, ale potem gwałtownie spada, a wokół pojawia się nawet mgła. W tym czasie morze zaczyna kwitnąć, wypełniając się algami. Co jest przyczyną tego zjawiska? Zjawisko to jest często obserwowane na wschodnim wybrzeżu Środkowego Morza Kaspijskiego, kiedy wieje stały wiatr wschodni, wszystkie wody powierzchniowe idą daleko od granicy morza, i staje się chłodniej. Podczas tego procesu, w lecie, zwłaszcza w sierpniu i lipcu, temperatury na wschodnich wybrzeżach Morza Kaspijskiego są tak niskie, że nawet pływanie jest niemożliwe. Czasami, w zależności od warunków synoptycznych (reżim wiatrowy), procesy te występują również w zachodniej części morza. Kolejnym zjawiskiem w Morzu Kaspijskim jest to, że poziom wody zmienia się regularnie – podnosi się, a następnie opada. Ostatni wzrost miał miejsce w latach 1978 – 1995, kiedy woda podniosła się o ponad dwa metry, a w latach 1996 – 2021 spadła o 1,5 metra. Dzieje się tak, ponieważ poziom wody zależy od zmian klimatycznych i wskaźników przepływu największej rzeki zasilającej Morze Kaspijskie – Wołgi. Innymi słowy, poziom jest określany przez stosunek bilansu wodnego – części wchodzącej i wychodzącej z morza. Na Morzu Kaspijskim nie ma gór lodowych, ale jeśli jest bardzo mroźna zima, to w północnej części tworzy się lód, który przesuwa się w kierunku południowym. W 1924 roku lód utworzył się również w południowej części morza. Często zdarzało się to w latach 50-tych, kiedy były szczególnie mroźne zimy. Również w 2011 roku u ujścia rzeki Atachay utworzył się gruby lód. Co kryją wody Morza Kaspijskiego? Nie sposób sobie wyobrazić, jak wiele statków zostało zatopionych w Morzu Kaspijskim i jak wiele skarbów poszło na dno morza. Starożytni ludzie twierdzą, że na wyspach wódz kozacki zakopał swoje skarby. Prawdopodobieństwo pojawienia się wielu zabytków archeologicznych pod powierzchnią morza wynika z faktu, że jego poziom podlega wahaniom, zarówno stosunkowo krótkotrwałym, trwającym kilkadziesiąt lat (intrasekularnym), jak i trwającym tysiąc i więcej lat o dużych amplitudach, powodujących duże transgresje i regresje morza. Zabytki pochowane przez Morze Kaspijskie są obrosłe legendami i podaniami. Nie ulega wątpliwości, że dno morskie wokół wyspy Sangi-Muğan wciąż skrywa wiele tajemnic, kryjąc pod wodą zabytki historii i kultury. Znalezione tam noże żelazne były przedmiotem ładunku towarowego, o czym świadczy ich ilość i forma opakowania. Są to niewielkie noże o wielkości około 18 cm z jednosiecznym ostrzem. Zorganizowane w latach 80-tych podwodne ekspedycje archeologiczne potwierdzają fakt, że oprócz jedwabnego szlaku istniał morski szlak handlowy wzdłuż zachodniego wybrzeża Morza Kaspijskiego. W wyniku tych ekspedycji znaleziono pod wodą ogromną ilość średniowiecznych, a być może i wcześniejszych kotwic. Szlak przebiegał przez ujście Wołgi i łączył się z Donem, do którego przybijały statki z Morza Czarnego, a wszystko to zmierzało do Persji. W tamtych czasach wyspa Sangi-Muğan była naturalnym schronieniem przed kaspijskimi sztormami, przypominała kształtem podkowę i pozwalała statkom schronić się przed silnym sztormem. Mówi się, że nazwa wyspy związana jest z tym samym kozackim wodzem Stenką Razinem, który w 1669 roku pokonał perską flotę pod wodzą Mameda Chana. Morze Kaspijskie kryje w sobie wiele tajemnic Morze Kaspijskie ma unikalną cechę zwaną precesją morza. Co kilkaset lat morze staje się płytsze. W średniowieczu stało się ono tak płytkie, że zostało podzielone na dwie części. Na wszystkich starożytnych średniowiecznych mapach Morze Kaspijskie ma dwie nazwy – Morze Chazarskie i Morze Hyrkańskie. W wyniku spłycenia istniał grzbiet oddzielający oba morza. Na północy, gdzie płynie Wołga, znajdowało się Morze Chazarskie (Kaspijskie), a na południu, gdzie płynie Kura, znajdowało się Morze Hyrkańskie. Czyngis-chan ze swoją armią dosłownie szedł wzdłuż grzbietu na środku morza. Ten grzbiet nadal istnieje, a jeśli Morze Kaspijskie stanie się płytkie, to zostanie odsłonięty. Drugą cechą Morza Kaspijskiego jest to, gdzie kończą się miliardy ton metrów sześciennych wody? Istnieją podziemne szczeliny w morzu, ogromne podziemne tunele, które prowadzą do Morza Aralskiego. W wyniku podniesienia się Morza Kaspijskiego, cała woda z Morza Aralskiego wpłynęła do Morza Kaspijskiego. Teraz mamy do czynienia z odwrotnym odpływem – Morze Kaspijskie się spłyca, a Morze Aralskie wypełnia. Ponadto, Morze Kaspijskie jest pełne mistycznych tajemnic, a jedną z nich jest kwadrat 28. Kiedy człowiek płynie na łodzi, woda nagle zaczyna odchodzić – tworzy się lej, a łódź nagle siada na dnie. Z kwadratu 28 nieustannie wylatują niezidentyfikowane obiekty latające. Istnieje przekonanie, że pod ziemią znajduje się podziemna cywilizacja. Według mitologii egipskiej, Morze Kaspijskie znajduje się na samym skraju Oceanu Światła. To znaczy, że za Kaspijskim znajduje się świat zmarłych, z którego rodzi się słońce. Z jego brzegów Bóg Słońca wyłania się z podziemnego morza, do którego wpływają wody Kaspijskiego i na swojej łodzi płynie w kierunku wschodnim. Dowodem na to są wizerunki owych łodzi słońca na skałach okolicznego parku narodowego. Pod Morzem Kaspijskim znajduje się podziemne królestwo, w którym mieszkają „starożytni” i niejednokrotnie można zobaczyć jak świetliste obiekty latające wylatują z Morza Kaspijskiego, a konkretnie z kwadratu 28. Jakie stworzenia żyją w Morzu Kaspijskim? Każdego roku dziesiątki ludzi znika w wodach Morza Kaspijskiego i nie można znaleźć ich śladów. A po jakimś czasie fale niosą na brzeg, niekiedy oszpecone nie do poznania, ciała lub ich części. W Morzu Kaspijskim nie ma rekinów, więc co się dzieje z tymi ludźmi? Nie znam dokładnej odpowiedzi, ale niektórzy wiążą to z legendą, że w Morzu Kaspijskim rzekomo żyją amfibijne humanoidalne istoty, które w Iranie nazywane są „Runan-Shah”. Ufolodzy twierdzą, że między Morzem Kaspijskim a Morzem Czarnym żyli kiedyś ludzie, którzy zbudowali podziemne miasta, które zostały znalezione w okolicy. Niektóre stworzenia mogą żyć w Morzu Kaspijskim, dowodem na to jest dziwaczne ciało znalezione na brzegu rzeki Araz, 175 cm długości, ważące około 16 kg. Bazy obcych Jedna z ostatnich obserwacji UFO nad Morzem Kaspijskim została nagrana na wideo 28 stycznia 2011 roku. W 1997 roku z holownika widziano UFO, które wpadło do morza, po czym nastąpiła eksplozja i podniósł się słup wody. Dziesięć lat przed tym incydentem, w 1987 roku w pobliżu platformy wiertniczej Shelf-6, kilku naocznych świadków zaobserwowało UFO lądujące na wodzie – klasyczny „latający spodek” o średnicy około 30 metrów z czerwonymi światłami na obwodzie. Po wylądowaniu UFO eksplodowało. Pobrano próbki wody i znaleziono oleistą plamę o średnicy około dwóch i pół kilometra. Jednak w tym samym czasie rozbił się regionalny odrzutowiec. Uważa się, że samolot zderzył się z UFO. Charakterystyczne jest, że ani w 1997 roku, ani w 1987 roku nigdy nie odnaleziono wraku UFO, jak również wraku odrzutowca. Być może kiedyś przyszłe pokolenia rozwikłają pozostałe tajemnice tego morza. Tymczasem morze to ustępuje i kto wie, jakie niespodzianki czekają na naukowców. Opracował: Amon
Stolica Azerbejdżanu oraz najważniejsze miasta na mapie AzerbejdżanuMapa największych miast AzerbejdżanuBaku jest stolicą i największym miastem Azerbejdżanu. To także największe miasto nad Morzem Kaspijskim i na Kaukazie. Baku znajduje się 28 metrów pod poziomem morza, co sprawia, że jest największym miastem na świecie, położonym najniżej poziomu morza. Znajduje się na południowym brzegu Półwyspu Apszerońskiego. Ludność miejska oszacowana jest na ponad dwa miliony ludzi, co stanowi około 25 procent wszystkich mieszkańców tego kraju. Sumgait jest jednym z największych miast w Azerbejdżanie, w pobliżu Morza Kaspijskiego. Miasto liczy mieszkańców, co czyni go drugim co do liczby ludności miastem w Azerbejdżanie. Gandża jest drugim co do wielkości i trzecim pod względem populacji miastem Azerbejdżanu. Na powierzchni 110 km2 mieszka 323,000 osób. Pozostałe miasta w kraju, są zamieszkałe przez mniej niż 100 000 osób. Należą do nich Mingeczaur, Lenkoran, Szyrwan czy administracyjny AzerbejdżanuMapa administracyjna AzerbejdżanuAzerbejdżan administracyjnie jest podzielony na 66 rejonów (Rejon Abşeron, Rejon Ağcabədi, Rejon Ağdam, Rejon Ağdaş, Rejon Ağstafa, Rejon Ağsu, Rejon Astara, Rejon Babək, Rejon Balakən, Rejon Bərdə, Rejon Beyləqan, Rejon Biləsuvar, Rejon Cəbrayıl, Rejon Cəlilabad, Rejon Culfa, Rejon Daşkəsən, Rejon Dəvəçi, Rejon Füzuli, Rejon Gədəbəy, Rejon Goranboy, Rejon Göyçay, Rejon Göygöl, Rejon Hacıqabul, Rejon İmişli, Rejon İsmayıllı, Rejon Kəlbəcər, Rejon Kəngərli, Rejon Kürdəmir, Rejon Laçın, Rejon Lenkoran, Rejon Lerik, Rejon Masallı, Rejon Neftçala, Rejon Oğuz, Rejon Ordubad, Rejon Qax, Rejon Qazax, Rejon Qəbələ, Rejon Qobustan, Rejon Quba, Rejon Qubadlı, Rejon Qusar, Rejon Saatlı, Rejon Sabirabad, Rejon Şahbuz, Rejon Salyan, Rejon Şamaxı, Rejon Samux, Rejon Sədərək, Rejon Şəki, Rejon Şəmkir, Rejon Şərur, Rejon Siyəzən, Rejon Şuşa, Rejon Tərtər, Rejon Tovuz, Rejon Ucar, Rejon Xaçmaz, Rejon Xızı, Rejon Xocalı, Rejon Xocavənd, Rejon Yardımlı, Rejon Yevlax, Rejon Zaqatala, Rejon Zəngilan, Rejon Zərdab) oraz 77 miast, z pośród których 12 jest miastami wydzielonymi (Baku, Gandża, Lenkoran, Mingeczaur, Nachiczewan, Naftalan, Şəki, Şirvan, Sumgait, Şuşa, Stepanakert, Yevlax). Ponadto, Azerbejdżan obejmuje Nachiczewańską Republikę Autonomiczną, składającą się z 7 regionów i jednego wydzielonego Azerbejdżanu sieć transportowaMapa fizyczna AzerbejdżanuAzerbejdżan jest największym krajem w regionie Kaukazu. Znajduje się na skrzyżowaniu Zachodniej Azji i Wschodniej Europy. Na wschodzie ograniczony jest przez wody Morza Kaspijskiego. Na północy graniczy z Rosją, na północnym zachodzie z Gruzją, na zachodzie z Armenią a na południu z Iranem. Natomiast eksklawa Azerbejdżanu Nachiczewańska Republika Autonomiczna ograniczona jest przez Armenię, Iran oraz Turcję. Łączna długość granic lądowych Azerbejdżanu wynosi 2648 km, zaś linia brzegowa rozciąga się na długości 800 km. Terytorium Azerbejdżanu ciągnie się przez 400 km z północy na południe i 500 km z zachodu na wschód. Łączna powierzchnia kraju wynosi km2. Spośród trzech państw Zakaukazia, Azerbejdżan ma największy obszar terenu AzerbejdżanuMapa topograficzna AzerbejdżanuDominują trzy cechy fizyczne Azerbejdżanu: Morze Kaspijskie, którego linia brzegowa tworzy naturalną granicę na wschodzie Wielki Kaukaz – pasmo górskie na północy i rozległe równiny w centrum kraju. Istnieją również trzy pasma górskie Wielki i Mały Kaukaz oraz Góry Tałyskie, które łącznie obejmują około 40 procent powierzchni kraju. Najwyższym szczytem Azerbejdżanu jest Bazardüzü o wysokości 4466 m, a najniższy punkt znajduje się na Morzu Kaspijskim i sięga -28 m. Największym jeziorem jest Sarysu o powierzchni 67 km² a najdłuższą rzeką jest Azerbejdżanu sieć transportowaMapa transportowa AzerbejdżanuTransport Azerbejdżanu obejmuje ruch lotniczy, drogi wodne, koleje i drogi. Azerbejdżańska sieć kolejowa rozciąga się na długości 2918 km, z czego 1278 km jest zelektryfikowana. Szerokość toru wynosi 1520 mm. Sieć drogowa Azerbejdżanu wynosi 59 141 km długości, z czego 29 210 km posiada nawierzchnię asfaltową. Jeżeli chodzi o transport morski, to wszystkie szlaki morskie rozpoczynają swoją się w Baku, gdzie jest największy port na Morzu Kaspijskim. Pozostałe porty morskie znajdują się w Lankaran, Sumgait, Neftçala i w Dübendi. Azerbejdżan ma 35 portów lotniczych. Głównym lotniskiem jest międzynarodowy port lotniczy w Baku, który jest głównym węzłem linii lotniczych Azerbaijan Airlines. Większymi lotniskami są także: port lotniczy Gandża, port lotniczy Lenkoran oraz port lotniczy Nachiczewan.
mieszka nad morzem kaspijskim